Kort antwoord
Voor het digitaal productpaspoort van banden verandert er dit jaar op het vlak van toezicht en handhaving weinig dat al concreet vastligt. De gedelegeerde handeling die precies vastlegt welke gegevens verplicht zijn en wanneer een band een paspoort moet hebben, is er nog niet. Zolang die er niet is, kan er ook geen specifiek toezichtregime voor het bandenpaspoort in werking treden. Toezichthouders werken wel al langer met bestaande regels over productveiligheid en markttoezicht, en die blijven onverkort gelden.
Wat wel beweegt, is de voorbereiding. De Europese Commissie werkt het ecodesign-werkplan verder uit, marktdeelnemers stemmen hun processen alvast af, en softwareleveranciers zoals wij richten systemen in op basis van de tekst zoals die nu bekend is. Dat is geen wijziging in de regels zelf, maar wel een verschuiving van "afwachten" naar "voorbereiden" bij veel bedrijven in de keten.
Wat er dit jaar wel en niet verandert
De verordening staat, de invulling nog niet
De Ecodesign-verordening voor duurzame producten (ESPR) is het kader waarbinnen het bandenpaspoort straks moet gaan werken. Dat kader ligt vast. Wat nog ontbreekt, is de gedelegeerde handeling die specifiek over banden gaat: welke gegevens erin moeten, wie ze aanlevert, en vanaf welke datum dat verplicht is. Zolang die handeling niet is gepubliceerd, is er ook geen concreet moment waarop toezichthouders kunnen gaan controleren op het bandenpaspoort zelf. Het werkplan van de Commissie noemt een verwachte periode, maar een verwachting is geen vaste datum, en die datum verandert dit jaar niet omdat hij nog niet is vastgesteld.
Toezicht op basis van bestaande regels blijft gewoon lopen
Wat wel al bestaat, en dit jaar niet verdwijnt, is het bredere toezicht op productveiligheid en op de juistheid van productinformatie. Banden vallen al onder regels die los staan van het digitale paspoort, zoals eisen aan etikettering en veiligheid. Toezichthouders in Nederland en elders in de EU houden daar al langer zicht op, en die bevoegdheden veranderen niet doordat het paspoort er nog niet is. Voor bedrijven betekent dit dat de bestaande verplichtingen gewoon van kracht blijven, ook terwijl het specifieke paspoorttraject nog wordt uitgewerkt.
Wat toezichthouders naar verwachting gaan doen zodra het zover is
Zodra de gedelegeerde handeling er is, ligt het voor de hand dat toezichthouders gaan kijken naar de dingen die ook bij andere productpaspoorten centraal staan: staat de QR-code op het product, klopt de informatie die eraan hangt, en is duidelijk wie in de keten verantwoordelijk is voor welk gegeven. Dat is een inschatting op basis van hoe markttoezicht in de EU doorgaans werkt, geen aankondiging van een concreet handhavingsprogramma voor banden. Een preciezere invulling van rollen zoals fabrikant, importeur en distributeur leest u in de kennisbank, waar per rol wordt uitgelegd welke verantwoordelijkheid daarbij hoort.
Wat dit voor uw bedrijf betekent
Voor de meeste bedrijven in de bandenketen betekent dit vooral: er is dit jaar geen nieuwe deadline bijgekomen, maar de voorbereidingstijd wordt wel korter naarmate de gedelegeerde handeling dichterbij komt. Bedrijven die nu al hun gegevens op orde brengen, hun softwareleverancier bevragen over hoe een paspoort straks wordt aangeleverd, en hun inkoopcontracten daarop voorbereiden, staan er beter voor zodra de regels wel concreet worden. Dat is geen verplichting die dit jaar ontstaat, maar een praktische keuze die veel bedrijven nu al maken.
Wie wil weten hoe ver de eigen organisatie al staat ten opzichte van wat er in de sector gebeurt, kan dat rustig nagaan met een korte scan die uw situatie in kaart brengt. Dat geeft geen juridisch oordeel, maar wel een concreet startpunt voor het gesprek binnen uw bedrijf of met uw leverancier.
Waar u dit in de gaten houdt
Omdat de datum van de gedelegeerde handeling nog niet vaststaat, is het verstandiger om de ontwikkeling te volgen dan om nu al te anticiperen op een specifieke handhavingsdatum. Voor de actuele stand van zaken is de officiële tekst op EUR-Lex de eerste bron, en voor vragen over de toepassing in uw eigen situatie blijft de bevoegde toezichthouder of een jurist het aangewezen aanspreekpunt. Op onze eigen site houden we de vindplaatsen en de laatste stand bij, onder meer in de veelgestelde vragen over het bandenpaspoort, zodat u niet zelf hoeft uit te zoeken welke bron waarvoor geldt.
Als u wilt weten hoe wij aan onze informatie komen en waarom we bewust geen datum noemen die nog niet vaststaat, leest u dat op de pagina waar we uitleggen waar onze informatie vandaan komt. En mocht u liever meteen willen zien hoe het paspoort er in de praktijk voor uw producten uitziet, dan is de kennisbank met uitleg per onderwerp een logisch vertrekpunt.
Dit onderwerp verandert nog, en dat is precies waarom we het blijven volgen. Doe gerust de gratis quick-scan of blader door de kennisbank om te zien wat er voor uw situatie al wel en nog niet vaststaat.