Τι ζητάει ένας εποπτικός φορέας κατά τον έλεγχο ελαστικών;

Οι εποπτικές αρχές ρωτούν κυρίως: μπορείς να αποδείξεις ότι το προϊόν συμμορφώνεται

Μια εποπτική αρχή που ελέγχει ελαστικά, ζητά στην ουσία αποδείξεις: αποδείξεις ότι το προϊόν συμμορφώνεται με τις ισχύουσες απαιτήσεις, αποδείξεις σχετικά με το ποιος το έβαλε στην αγορά, και αποδείξεις ότι υπάρχει κάποιος που μπορεί να λογοδοτήσει εάν κάτι δεν πάει καλά. Η Κανονισμός (EU) 2019/1020 ρυθμίζει αυτόν τον έλεγχο αγοράς για προϊόντα γενικά, και χορηγεί στις εποπτικές αρχές την εξουσία να ζητούν τεκμηρίωση, να διενεργούν ελέγχους και να απαιτούν διορθωτικά μέτρα εάν ένα προϊόν δεν συμμορφώνεται. Για τα ελαστικά που σύντομα θα υπόκεινται στο ψηφιακό διαβατήριο προϊόντος του ESPR, προστίθεται μια υποχρέωση παροχής πληροφοριών: το άρθρο 27 του Κανονισμού (EU) 2024/1781 υποχρεώνει τους κατασκευαστές να διατηρούν διαθέσιμη την τεχνική τεκμηρίωση και μια δήλωση συμμόρφωσης ΕΕ, και να παρέχουν, κατόπιν αιτήματος, πληροφορίες στην εποπτική αρχή. Έτσι, ένας έλεγχος δεν αφορά ένα μόνο έγγραφο, αλλά το ερώτημα κατά πόσον ολόκληρη η αλυσίδα — από τον κατασκευαστή μέχρι τον εισαγωγέα — μπορεί να δείξει από πού προέρχεται το προϊόν και ότι συμμορφώνεται με τους κανόνες.

Για ποιους ισχύει και για τι δεν ισχύει ακόμη

Αυτή η προσέγγιση ισχύει για τους οικονομικούς φορείς κατά την έννοια του 2019/1020: κατασκευαστές, εισαγωγείς και διανομείς που έβαλαν προϊόντα στην αγορά της ΕΕ, δηλαδή και μέρη που εισάγουν ή εμπορεύονται ελαστικά. Οι γενικές εποπτικές αρχές ελέγχου αγοράς από αυτόν τον κανονισμό ισχύουν ήδη, ανεξάρτητα από το εάν μια ομάδα προϊόντων έχει ήδη συγκεκριμένες απαιτήσεις ESPR. Ό,τι δεν ισχύει ακόμη, είναι η συμπληρωματική υποχρέωση παροχής πληροφοριών του άρθρου 27 του ESPR ειδικά για τα ελαστικά: αυτή η απαίτηση θα ισχύει μόνο μετά την έγκριση και τη θέση σε ισχύ μιας κατ' εξουσιοδότηση πράξης για τα ελαστικά. Όσο αυτή δεν υπάρχει, μια εποπτική αρχή μπορεί να ζητήσει στοιχεία για γενική συμμόρφωση και τεκμηρίωση βάσει του 2019/1020, αλλά όχι για ένα ψηφιακό διαβατήριο προϊόντος που δεν υπάρχει ακόμη για τα ελαστικά. Αυτή η διάκριση είναι σχετική: ένας έλεγχος τώρα δεν είναι το ίδιο με ένα έλεγχο μετά τη θέση σε ισχύ των ειδικών απαιτήσεων για τα ελαστικά.

Η ημερομηνία δεν έχει καθοριστεί

Δεν υπάρχει ακόμη καθορισμένη ημερομηνία έναρξης για τις απαιτήσεις ESPR στα ελαστικά, και συνεπώς ούτε για ένα πιθανό ερώτημα που σχετίζεται με το DPP κατά τη διάρκεια ενός ελέγχου. Σύμφωνα με το πρόγραμμα εργασίας ESPR 2025-2030, μια κατ' εξουσιοδότηση πράξη για τα ελαστικά αναμένεται το 2027. μόνο μετά τη δημοσίευση αυτής της πράξης θα ακολουθήσει μια συγκεκριμένη ημερομηνία εφαρμογής. Μέχρι τότε, το γενικό πλαίσιο ελέγχου αγοράς βάσει του Κανονισμού (EU) 2019/1020 παραμένει το πλαίσιο εντός του οποίου ελέγχει μια εποπτική αρχή, χωρίς τις συμπληρωματικές απαιτήσεις που θα προσθέσει το ESPR αργότερα για τα ελαστικά. Μόλις δημοσιευθεί η κατ' εξουσιοδότηση πράξη, η ημερομηνία θα δημοσιευθεί εδώ.

Πώς προσεγγίζεται αυτό στην πράξη

Το πρώτο ερώτημα που θέτει συνήθως μια εποπτική αρχή, είναι ποιος είναι ο οικονομικός φορέας: ποιος έβαλε το προϊόν στην αγορά και ποιος είναι υπεύθυνος. Στη συνέχεια ακολουθεί το ερώτημα σχετικά με την τεκμηρίωση: τεχνικά αρχεία, δηλώσεις συμμόρφωσης και, κατά περίπτωση, πληροφορίες σχετικά με την προέλευση και σύνθεση του προϊόντος. Είναι σκόπιμο να διατηρούνται αυτά τα έγγραφα κεντρικά και ενημερωμένα, ώστε να είναι άμεσα διαθέσιμα κατόπιν αιτήματος — όχι μόνο όταν ένας έλεγχος έχει ήδη ξεκινήσει. Για τις επιχειρήσεις που θα έχουν να αντιμετωπίσουν το μελλοντικό διαβατήριο προϊόντος, αυτό σημαίνει επίσης: να ελέγξουν ποια δεδομένα παρέχει ήδη ο κατασκευαστής ή ο εισαγωγέας, και αν αυτά τα δεδομένα παραμένουν προσβάσιμα για δέκα χρόνια όπως προορίζεται για το διαβατήριο. Όποιος δημιουργήσει αυτή τη δομή τώρα, δεν χρειάζεται να αυτοσχεδιάσει κατά τη διάρκεια ενός μελλοντικού ελέγχου, διότι το βασικό ερώτημα μιας εποπτικής αρχής δεν αλλάζει: μπορείς να δείξεις ότι αυτό είναι σωστό, και μπορείς να πεις ποιος ευθύνεται γι' αυτό.

Όπου αυτό προκύπτει: 2019/1020 και άρθρο 27 του ESPR

Η εξουσία των αρχών εποπτείας να ζητούν τεκμηρίωση και πιστοποιητικό συμμόρφωσης προκύπτει από τον Κανονισμό (ΕΕ) 2019/1020, ο οποίος θεσπίζει το γενικό πλαίσιο για την εποπτεία της αγοράς και την συμμόρφωση των προϊόντων στην ΕΕ. Η πρόσθετη υποχρέωση των κατασκευαστών να φυλάσσουν τεχνική τεκμηρίωση και δήλωση συμμόρφωσης ΕΕ και να τις παρέχουν κατόπιν αιτήματος προκύπτει από το άρθρο 27 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1781 (ESPR). Η τελευταία υποχρέωση θα ισχύσει για μια συγκεκριμένη κατηγορία προϊόντων όπως τα ελαστικά μόνο μετά τη θέσπιση της σχετικής εξουσιοδοτημένης πράξης, η οποία σύμφωνα με το πρόγραμμα εργασίας ESPR 2025-2030 αναμένεται το 2027.

Όποιος θέλει να προετοιμαστεί εκ των προτέρων, θα πρέπει να αρχίσει με τη θέση σε τάξη της βασικής τεκμηρίωσης που ζητείται ήδη στο πλαίσιο της τρέχουσας εποπτείας της αγοράς — ποιος έφερε το προϊόν στην αγορά και ποιο πιστοποιητικό συμμόρφωσης είναι διαθέσιμο — και να παρακολουθεί τις εξελίξεις σχετικά με την εξουσιοδοτημένη πράξη για τα ελαστικά, ώστε η μετάβαση στις πρόσθετες απαιτήσεις ESPR να μην είναι έκπληξη όταν η ημερομηνία καθοριστεί.