Mag ik onverkochte voorraad banden nog vernietigen?

Wat u concreet moet doen

Wat er van u wordt verwacht

De ESPR bevat een apart onderdeel over het vernietigen van onverkochte consumptiegoederen: de artikelen 23 tot en met 26 van Verordening (EU) 2024/1781. Dat onderdeel staat los van het digitaal productpaspoort, maar raakt dezelfde voorraad banden die her- of niet-verkocht in een magazijn kan blijven liggen. Voor een bedrijf met 10 tot 100 medewerkers — een importeur, groothandel of wagenparkbeheerder met eigen opslag — is het zinvol om te weten wat deze artikelen beogen, ook al is nog niet elk detail voor de bandensector ingevuld.

Openbaarmaking van vernietigingscijfers

Artikel 24 van de ESPR voorziet in een verplichting voor bepaalde marktdeelnemers om te rapporteren over hoeveel onverkochte producten zij vernietigen, en waarom. Dat betekent voor een importeur of groothandel dat het bijhouden van aantallen en redenen van afvoer niet alleen een interne boekhoudkundige kwestie is, maar iets waar in de toekomst een cijfermatig overzicht van gevraagd kan worden. Wie nu al voorraadbeheer voert, kan zich afvragen of "afgevoerd" en "vernietigd" in het eigen systeem apart herkenbaar zijn.

Mogelijk verbod op vernietiging voor bepaalde productgroepen

Artikel 23 van de ESPR biedt de basis om voor specifieke productgroepen een verbod op het vernietigen van onverkochte consumptiegoederen in te stellen, via een gedelegeerde handeling. Op dit moment is er voor banden geen gepubliceerde gedelegeerde handeling die een dergelijk verbod concreet maakt. Dat betekent dat een generiek verbod op het vernietigen van onverkochte banden op dit moment niet uit de tekst van de ESPR zelf volgt — het is een bevoegdheid die de Commissie kan invullen, niet een regel die al voor banden geldt.

Uitzonderingen en de mogelijkheid tot ontheffing

De artikelen 25 en 26 van de ESPR voorzien in uitzonderingen op een eventueel vernietigingsverbod, onder meer voor kleinere ondernemingen en in specifieke omstandigheden. Voor een bedrijf van bescheiden omvang is het relevant dat de regeling niet uitgaat van één uniforme plicht voor iedereen: de omvang van de onderneming en de aard van de situatie kunnen een rol spelen bij de vraag of een uitzondering van toepassing is. Wat dat concreet betekent voor banden, is nog niet ingevuld.

Waar het misgaat in de praktijk

Een aantal situaties komt terug bij bedrijven die met onverkochte bandenvoorraad te maken hebben:

Voorraad wordt afgevoerd zonder dat de reden is vastgelegd. Banden die door slijtage tijdens opslag, seizoensverandering in het assortiment, of een aflopende houdbaarheidsdatum niet meer verkoopbaar zijn, worden afgevoerd via de gangbare afvalstroom. Er wordt daarbij zelden genoteerd of dit vernietiging, recycling of iets anders was — informatie die later relevant kan zijn zodra rapportageverplichtingen concreet worden.

Men gaat ervan uit dat "nog geen verbod" gelijk staat aan "nooit een verbod". Omdat er voor banden nog geen gedelegeerde handeling is gepubliceerd, wordt er soms van uitgegaan dat vernietiging van onverkochte voorraad banden een definitief vrije keuze blijft. De ESPR laat de mogelijkheid tot een verbod juist open voor toekomstige productgroepen.

Retourstromen en onverkochte voorraad worden niet onderscheiden van elkaar. Banden die terugkomen van een klant, banden die overtollig zijn door een orderwijziging, en banden die überhaupt nooit zijn verkocht, belanden in de praktijk vaak in dezelfde afvoerbak — met dezelfde administratie, of het ontbreken daarvan.

Er wordt geen link gelegd met het productpaspoort van de betreffende band. Wanneer een band met paspoort wordt vernietigd, verandert er iets aan de status van dat paspoort en de gekoppelde gegevens — een punt dat raakt aan wat u kunt vastleggen als eigen kopie van de gegevens die in het productpaspoort staan, zeker wanneer een band nooit bij een eindgebruiker is aangekomen.

Vestigingen registreren afvoer op eigen wijze. Bij bedrijven met meerdere locaties wordt onverkochte voorraad per vestiging verschillend geadministreerd, wat een compleet beeld op bedrijfsniveau lastig maakt — iets dat aansluit bij de vraag of meerdere vestigingen van een bedrijf hetzelfde productpaspoort kunnen beheren.

Wat u kunt vastleggen

Zonder dat er al een verbod of rapportageplicht voor banden specifiek van kracht is, is het praktisch om een aantal zaken bij te houden, zodat een eventuele toekomstige verplichting niet met terugwerkende kracht ingehaald moet worden:

• Een overzicht van onverkochte voorraad per periode, met aantal, type band, en reden van afvoer (slijtage, ouderdom, retour, overproductie).
• Een onderscheid in de eigen administratie tussen "vernietigd", "gerecycled" en "elders afgezet" — ook als dit onderscheid nu nog niet wettelijk verplicht is.
• Een vaste werkwijze binnen de organisatie voor wie beslist over afvoer van onverkochte voorraad, en op basis van welk criterium.
• Bewijs van afvoer via de verwerker (afgiftebon, weegbon, verwerkingscertificaat), gekoppeld aan de betreffende partij banden.
• Bij vestigingen die zelfstandig voorraad beheren: een gezamenlijke sjabloon of formaat, zodat cijfers op bedrijfsniveau samengevoegd kunnen worden zodra dat relevant wordt.
• Een aantekening bij het productpaspoort van banden die worden vernietigd voordat ze zijn verkocht, zodat de status van dat paspoort traceerbaar blijft.

Deze vastlegging is nu vooral een kwestie van ordelijk beheer, geen wettelijke plicht die uit de artikelen 23 tot en met 26 van de ESPR voor banden voortvloeit. Wie zich afvraagt hoe dit onderwerp past in de bredere aanpak richting het productpaspoort, kan dat combineren met de stappen die worden beschreven in hoe het productpaspoort voor banden stap voor stap kan worden aangepakt, en met de vraag wat er nu al gedaan kan worden terwijl de regels nog niet definitief zijn. Zodra de Commissie een gedelegeerde handeling voor banden publiceert die artikel 23 van de ESPR concreet invult, wordt hier aangevuld wat dat voor onverkochte voorraad betekent.