Czy jestem importerem lub producentem zgodnie z ESPR?

Co konkretnie musisz zrobić

Co się od Ciebie oczekuje

ESPR rozróżnia producenta od importera, a to rozróżnienie nie jest fakultatywne: określa, który artykuł ma zastosowanie do Twojej firmy. Producent to, mówiąc krótko, ktoś, kto projektuje lub zleca produkcję opon i wprowadza je na rynek pod własną nazwą lub marką. Importer to ktoś, kto wprowadza opony z kraju spoza UE po raz pierwszy na rynek UE. Ktoś, kto sam nie produkuje, ale jako pierwsza strona wprowadza opony z kraju trzeciego, zwykle przypada do drugiej kategorii — nawet jeśli nic więcej nie zmienia się w produkcie.

Jeśli jesteś producentem

Artykuł 27 ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781) nakłada na producenta najcięższy zestaw zobowiązań. Jest to logiczne: producent dysponuje największą wiedzą na temat produktu i jego produkcji. Dla firmy zatrudniającej od 10 do 100 pracowników oznacza to praktycznie, że ktoś w organizacji musi być odpowiedzialny za zebranie i utrzymanie aktualności informacji technicznych, które trafiają do produktowego paszportu — skład materiałów, dane wydajnościowe, pochodzenie części. To nie jest jednorazowa czynność przy wprowadzeniu nowego modelu opon, ale zadanie ciągłe: jeśli zmieni się skład lub proces produkcji, możliwa zawartość paszportu również się zmieni.

Jeśli jesteś importerem

Artykuł 29 ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781) nakłada na importera rolę kontrolną: sprawdzenie, czy producent spoza UE wypełnił swoje zobowiązania, i czy produktowy paszport rzeczywiście istnieje i jest prawidłowy. Dla importera zatrudniającego od 10 do 100 pracowników zwykle sprowadza się to do procesu zakupów, w którym produktowy paszport staje się stałym punktem kontrolnym, obok na przykład znakowania CE lub innych dokumentów importowych. Importer nie tworzy paszportu sam, ale ponosi odpowiedzialność za to, że istnieje przed wprowadzeniem opon na rynek UE. Co to konkretnie oznacza, gdy producent znajduje się spoza UE, opisano na stronie mój producent znajduje się poza UE — kto zajmuje się wtedy produktowym paszportem?.

Gdy rola nie jest oczywista

Niektóre firmy nie mieszczą się wyraźnie w jednym polu. Dystrybutor hurtowniczy, który zleca produkcję opon pod własną marką, często przejmuje rolę producenta, nawet bez posiadania własnej fabryki. To opisano na stronie sprzedaję opony pod własną marką — jakie zobowiązania mi się należą?. Przejęcie lub fuzja może również ponownie postawić pytanie "kto jest teraz producentem lub importerem", szczególnie jeśli w proces zmian marki lub podmioty prawne — patrz co się dzieje z istniejącymi kartami produktu, gdy moja firma zostanie przejęta.

Gdzie psuje się to w praktyce

W praktyce powtarza się wiele sytuacji.

Firma zleca produkcję opon w fabryce spoza UE, pod marką, którą sama zarejestrowała. Uważa się wtedy za "importera", ponieważ produkt jest faktycznie importowany — podczas gdy rola producenta powstaje właśnie przez używanie własnej marki.

Dystrybutor hurtowniczy kupuje opony u europejskiego pośrednika handlowego i na tej podstawie uważa, że nie jest importerem, ponieważ opony "już były w UE". Tym, kto po raz pierwszy wprowadza opony z kraju trzeciego na rynek UE, jest ten, do którego odnosi się artykuł 29 ESPR — niekoniecznie ten, który handluje nimi jako pierwsza strona UE.

Firma zmienia rolę po reorganizacji: tam, gdzie wcześniej przedsiębiorstwo siostrzane spoza UE było producentem, produkcja jest teraz kierowana z siedziby w Holandii. Zobowiązania przesuwają się, ale wewnętrzna dokumentacja i odpowiedzialności nie są dostosowywane.

Importer zakłada, że kontrola produktowego paszportu to jednorazowa weryfikacja przy pierwszej umowie, podczas gdy artykuł 29 opisuje ciągłą odpowiedzialność obowiązującą również przy następnych dostawach i zmienonych specyfikacjach produktu.

Firma uważa, że problem jest rozwiązany, gdy "paszport jest", bez jasności, kto w łańcuchu dostaw za to odpowiada. To wiąże się z szerszym pytaniem kto jest odpowiedzialny za produktowy paszport opon?, gdzie wyjaśniono dalej podział ról między producentem, importerem, dystrybutorem i sprzedawcą.

Co można teraz ustalić

Dla przedsiębiorstw, które chcą móc wykazać, jaką rolę pełnią i jak ją realizują, praktyczne jest udokumentowanie na piśmie kilka kwestii:

• Wewnętrzne określenie roli: krótki dokument zawierający fakty, na podstawie których przedsiębiorstwo uznaje się za producenta lub importera, wraz z odpowiednimi umowami dotyczącymi zakupów lub produkcji.
• Umowy umowne z producentem lub dostawcą dotyczące tego, kto dostarcza jakie dane do paszportu produktu i w ramach którego zestawu danych to się odbywa.
• Lista kontrolna przy zakupach, w której paszport produktu jest uwzględniony jako stały punkt kontrolny wraz z inną dokumentacją wprowadzającą — istotne dla tych, którzy działają jako importerzy.
• Przegląd nazw marek i podmiotów prawnych używanych przez przedsiębiorstwo, aktualizowany przy zmianach, aby w przypadku wątpliwości można było szybko ustalić, która rola dotyczy którego produktu.
• Ustalona procedura zmian, tak aby zmiany w składzie, procesie produkcji lub dostawcach znajdowały również odzwierciedlenie w paszporcie produktu.

Osoba, która zastanawia się, czy niniejsze obowiązki w ogóle mają zastosowanie do własnych opon, znajdzie podstawę do tego na stronie czy cyfrowy paszport produktu dotyczy moich opon?. Te dokumentacje nie kończą dyskusji na temat podziału ról, ale dają przedsiębiorstwu punkt odniesienia, do którego może się odwołać, gdy pytanie "producent czy importer" staje się konkretne — na przykład podczas kontroli, sporu z dostawcą lub zmiany w łańcuchu dostaw.