Wat is een gedelegeerde handeling en waarom bepaalt die wat ik moet doen?

Wat u concreet moet doen

Wat er van u wordt verwacht

De ESPR (Verordening (EU) 2024/1781) is een kaderverordening. Dat betekent dat de verordening zelf vastlegt hoe het systeem werkt — wie waarvoor verantwoordelijk is, wat een productpaspoort in grote lijnen moet bevatten, hoe de bevoegdheden verdeeld zijn — maar niet per productgroep de concrete eisen. Die concrete eisen komen in aparte wetgeving: de gedelegeerde handelingen. Voor banden is die handeling er nog niet. Artikel 4 van de ESPR geeft de Europese Commissie de bevoegdheid om die handelingen vast te stellen, en artikel 8 beschrijft wat daarin in ieder geval geregeld moet worden: de productgroep die het betreft, welke gegevens in het paspoort komen, wie welke gegevens mag inzien, en vanaf welke datum de verplichting geldt.

Begrijpen dat de ESPR zelf geen bandenspecifieke eisen stelt

Voor een bedrijf van 10 tot 100 medewerkers is het belangrijk om te weten dat het lezen van de ESPR zelf niet genoeg is om te weten wat er straks van een band verwacht wordt. De verordening zegt wél dat er een paspoort komt, en zegt wél wat daar ongeveer in kan staan, maar de precieze inhoud — welke gegevens, welke draagvorm, welke uitzonderingen — staat in de gedelegeerde handeling die nog moet verschijnen. Wie nu al wil weten welke gegevens er in het paspoort van banden komen, komt dus uit bij een vraag die pas met die handeling definitief beantwoord wordt.

Volgen wanneer de handeling voor banden verschijnt

Artikel 18 van de ESPR regelt de prioritering en planning van productgroepen: de Commissie bepaalt op basis van criteria (milieu-impact, verkoopvolumes, verbeterpotentieel) welke productgroepen wanneer aan de beurt zijn. Banden staan op die planning, maar de datum waarop de handeling gepubliceerd wordt ligt nog niet vast. Het is aan een bedrijf om die publicatie te volgen, omdat vanaf dat moment de daadwerkelijke verplichtingen en de invoeringstermijn bekend worden. De vraag wanneer het productpaspoort verplicht wordt voor banden hangt dus rechtstreeks samen met het verschijnen van deze gedelegeerde handeling.

Onderscheid maken tussen wat al vaststaat en wat nog moet komen

Wat wél uit de ESPR zelf volgt, is dat er een systeem van digitale productpaspoorten komt, met een QR-datadrager en een verplichting om gegevens tien jaar beschikbaar te houden. Wat nog niet vaststaat, is de exacte inhoud voor banden specifiek. Dat onderscheid is relevant voor de planning binnen een bedrijf: voorbereidingen op basis van de kaderverordening (zoals nagaan welke gegevens er intern al beschikbaar zijn) kunnen nu al starten, maar concrete inrichting van een paspoort wacht op de gedelegeerde handeling. Bedrijven die zich afvragen wat er precies verandert door de ESPR voor hun activiteiten, doen er goed aan die twee lagen — kaderverordening en gedelegeerde handeling — apart te houden.

Waar het misgaat in de praktijk

Een aantal misverstanden komt geregeld terug bij bedrijven die zich voorbereiden op het productpaspoort.

Een importeur leest de ESPR-tekst zelf en concludeert daaruit welke gegevens straks verplicht zijn, terwijl die gegevenslijst pas in de gedelegeerde handeling wordt vastgesteld. De kaderverordening geeft slechts de categorieën aan die de handeling moet bevatten, niet de invulling daarvan.

Een groothandel plant de eigen ICT-aanpassingen op een datum die ergens is opgevangen als "verwachte invoeringsdatum", zonder te checken of die datum uit een officiële bron komt. Zolang de gedelegeerde handeling niet gepubliceerd is, bestaat er geen vaste datum — alleen een planning binnen het werkprogramma dat volgt uit artikel 18.

Een bedrijf neemt aan dat, omdat andere productgroepen (zoals textiel of meubels) al een gedelegeerde handeling hebben, banden vanzelf hetzelfde tijdpad volgen. De volgorde en timing per productgroep verschillen, en staan niet vast totdat de Commissie de handeling voor die specifieke groep publiceert.

Een fabrikant besteedt tijd aan het uitwerken van een paspoortstructuur op basis van aannames over wat "logisch" zou zijn voor banden, zonder rekening te houden met de mogelijkheid dat de gedelegeerde handeling een ander detailniveau of andere indeling voorschrijft dan verwacht.

Een wagenparkbeheerder gaat ervan uit dat het antwoord op vragen zoals of het productpaspoort ook geldt voor coverbanden en loopvlakvernieuwing al vaststaat, terwijl dat soort afbakeningsvragen precies het type invulling is dat in de gedelegeerde handeling zelf terechtkomt.

Wat u kunt vastleggen

• Een interne notitie met de stand van zaken: welke gedelegeerde handeling voor banden verwacht wordt, en waar dat vandaan komt (het ESPR-werkplan onder artikel 18).
• Een vast controlemoment (bijvoorbeeld per kwartaal) om te checken of de gedelegeerde handeling voor banden inmiddels gepubliceerd is, met een verwijzing naar de officiële bron in plaats van een tussenpersoon of nieuwsbericht.
• Een overzicht van welke gegevens over de eigen productie of import nu al beschikbaar zijn, zodat die niet opnieuw verzameld moeten worden zodra de handeling verschijnt.
• Een lijst van openstaande vragen die specifiek voor de eigen situatie relevant zijn, zoals de vraag of het productpaspoort ook voor kleine bedrijven geldt of de afbakening van productgroepen — zodat die vragen direct te toetsen zijn zodra de tekst van de handeling bekend is.
• Een korte interne toelichting over het verschil tussen de ESPR als kaderverordening en de gedelegeerde handeling als uitvoeringsregel, zodat binnen het bedrijf niet de indruk ontstaat dat alle eisen al vastliggen.